Submersible Pump คืออะไร ทำงานอย่างไร และเหมาะกับงานแบบไหน
Submersible Pump หรือที่วิศวกรและช่างในโรงงานมักเรียกกันว่า ปั๊มจุ่ม หรือ ปั๊มแช่ คือปั๊มที่ออกแบบมาให้ตัวปั๊มและมอเตอร์ทั้งชุดจมอยู่ใต้ของเหลวที่ต้องการสูบได้โดยตรง ต่างจากปั๊มทั่วไปที่ต้องติดตั้งอยู่ภายนอกถังหรือบ่อแล้วอาศัยท่อดูดยื่นลงไปในของเหลว จุดเด่นของ Submersible Pump คือใช้หลักการ ดัน (push) ของเหลวขึ้นสู่ผิวน้ำ แทนที่จะต้อง ดูด (pull) เหมือนปั๊มติดตั้งบนบกทั่วไป จึงไม่มีปัญหาเรื่องไพรม์ปั๊ม (priming) และมีโอกาสเกิดคาวิเทชั่นน้อยกว่ามาก เพราะไม่มีความต่างระดับระหว่างปั๊มกับผิวของเหลวที่จะทำให้เกิดสุญญากาศในท่อดูด
หลักการทำงานของ Submersible Pump
Submersible Pump ส่วนใหญ่จัดเป็นปั๊มหอยโข่ง (Centrifugal Pump) ประเภทหนึ่ง เพียงแต่ออกแบบให้มอเตอร์ไฟฟ้าถูกซีลปิดสนิท (Hermetically Sealed Motor) เพื่อป้องกันน้ำซึมเข้าตัวปั๊ม มอเตอร์จะขับเพลาให้ใบพัด (Impeller) หมุนด้วยความเร็วสูง เปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าเป็นพลังงานจลน์ ก่อนที่ตัวเรือนปั๊ม (Volute Casing) จะแปลงพลังงานจลน์นั้นเป็นแรงดัน ดันของเหลวออกทางท่อจ่ายขึ้นสู่ผิวน้ำหรือปลายทางที่ต้องการ เนื่องจากปั๊มจมอยู่ในของเหลวตลอดเวลา ของเหลวรอบตัวปั๊มยังช่วยระบายความร้อนจากมอเตอร์ไปในตัว แต่ในทางกลับกัน หากระดับของเหลวลดต่ำกว่าที่กำหนดจนปั๊มทำงานแบบ Dry Run ก็มีความเสี่ยงที่มอเตอร์จะร้อนจัดและเสียหายได้ง่ายกว่าปั๊มติดตั้งบนบกที่มีการระบายความร้อนจากอากาศโดยรอบตลอดเวลา
Submersible Pump ต่างจากปั๊มหอยโข่งติดตั้งบนบกอย่างไร
แม้ Submersible Pump จะใช้หลักการแรงเหวี่ยงหนีศูนย์กลางเช่นเดียวกับปั๊มหอยโข่งทั่วไป (End Suction Centrifugal Pump) แต่มีความแตกต่างสำคัญที่ต้องพิจารณาก่อนเลือกใช้งาน 4 ประเด็นหลัก ดังนี้
- ตำแหน่งการติดตั้ง: ปั๊มหอยโข่งทั่วไปติดตั้งบนพื้นหรือฐานรองรับภายนอกบ่อ/ถัง แล้วอาศัยท่อดูดยื่นลงไปในของเหลว ส่วน Submersible Pump ต้องจมอยู่ในของเหลวเท่านั้น จึงเหมาะกับงานที่ระดับของเหลวอยู่ลึกเกินความสามารถในการดูดของปั๊มบนบก (โดยทั่วไปปั๊มดูดบนบกจะดูดได้ลึกไม่เกินประมาณ 7-8 เมตร)
- ความถี่ในการซ่อมบำรุง: Submersible Pump มีซีลกันน้ำและระบบป้องกันการรั่วซึมที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ จึงมีโอกาสเสียหายจากสภาพแวดล้อมภายนอกน้อยกว่า แต่เมื่อถึงเวลาต้องซ่อมบำรุงจริงจะยุ่งยากกว่า เพราะต้องยกปั๊มขึ้นจากบ่อหรือถังก่อนทุกครั้ง
- ประสิทธิภาพและกำลังส่ง: ปั๊มหอยโข่งบนบกสามารถออกแบบให้มีขนาดใหญ่และกำลังสูงกว่าได้ง่ายกว่า เพราะไม่มีข้อจำกัดเรื่องขนาดตัวเรือนที่ต้องจมน้ำ ในทางกลับกัน Submersible Pump แม้จะมีข้อจำกัดด้านขนาด แต่ได้เปรียบเรื่องประหยัดพลังงานฝั่งดูด เพราะไม่ต้องเอาชนะแรงต้านจากการดูดของเหลวขึ้นมาก่อน
- ความเสี่ยงเรื่องความร้อนสะสม: ด้วยดีไซน์ปิดสนิทของ Submersible Pump หากเกิดความผิดปกติจนเกิดความร้อนสะสมภายใน จะระบายออกได้ยากกว่าปั๊มบนบกที่มีพัดลมมอเตอร์และอากาศโดยรอบช่วยระบายความร้อนตลอดเวลา
สรุปคือไม่มีปั๊มประเภทไหนดีกว่ากันโดยสมบูรณ์ การเลือกใช้ขึ้นอยู่กับลักษณะหน้างานจริง เช่น ความลึกของบ่อ ชนิดของเหลว พื้นที่ติดตั้ง และความถี่ในการเข้าซ่อมบำรุงที่ยอมรับได้
ประเภทของ Submersible Pump ที่พบได้ทั่วไปในงานอุตสาหกรรม
Submersible Pump แบ่งตามลักษณะงานหลักๆ ได้เป็น 2 กลุ่ม
1. Submersible Sewage Pump (ปั๊มจุ่มสูบน้ำเสีย)
ออกแบบมาสำหรับสูบน้ำเสียจากบ่อพักหรือบ่อรวมน้ำเสียที่ไหลรวมกันด้วยแรงโน้มถ่วง ก่อนส่งต่อไปยังระบบบำบัดน้ำเสีย เหมาะกับงานอาคาร โรงงาน และระบบบำบัดน้ำเสียชุมชน ในกลุ่มนี้ยังแบ่งย่อยตามลักษณะใบพัดและงานที่รองรับได้อีก เช่น รุ่นที่ออกแบบให้ทำงานได้แม้ไม่จมน้ำเต็มที่ (Dry-pit) และรุ่น Grinder ที่มีใบมีดช่วยตัดสับของแข็งขนาดใหญ่ก่อนสูบผ่าน เหมาะกับน้ำเสียที่มีเศษของแข็งหรือเส้นใยปนมาก
2. Submersible Sump Pump (ปั๊มจุ่มสูบน้ำทั่วไป/ปั๊มไดโว่)
เหมาะกับงานสูบน้ำสะอาดหรือน้ำที่มีตะกอนปนเพียงเล็กน้อย มีขนาดให้เลือกหลากหลายตั้งแต่ระดับใช้งานในบ้าน บ่อพักน้ำขนาดเล็ก ไปจนถึงงานอุตสาหกรรมและงานเกษตร บางรุ่นมาพร้อมลูกลอย (Float Switch) ในตัวเพื่อสั่งเปิด-ปิดปั๊มอัตโนมัติตามระดับน้ำ ช่วยลดความเสี่ยงเรื่อง Dry Run ที่กล่าวถึงข้างต้นได้ในระดับหนึ่ง
ข้อควรพิจารณาก่อนเลือกซื้อ Submersible Pump
- อัตราการไหล (Flow Rate) และความสูงส่งน้ำ (Head) ที่ต้องการ ณ จุดใช้งานจริง
- ขนาดของแข็งสูงสุดที่ของเหลวปะปนมา (Max Solid Size) เพื่อเลือกชนิดใบพัดให้เหมาะสม
- วัสดุตัวเรือนปั๊ม เช่น สแตนเลส หรือเหล็กหล่อ ให้เหมาะกับความเป็นกรด-ด่างของของเหลว
- ความลึกในการจุ่มสูงสุดที่ปั๊มรองรับได้ และอุณหภูมิของเหลวสูงสุด
- ระบบป้องกันการทำงานแบบ Dry Run และระบบลูกลอยตัดการทำงานอัตโนมัติ
Submersible Pump จาก Alpha Group
Alpha Group เป็นผู้จัดจำหน่าย Submersible Pump จากแบรนด์ EBARA และ Wilo ในประเทศไทย ครอบคลุมทั้งกลุ่มปั๊มจุ่มสูบน้ำเสีย (Sewage) ปั๊มจุ่มสูบน้ำสะอาด (Sump/Drainage) รวมถึงรุ่น Grinder สำหรับน้ำเสียที่มีเศษของแข็งปนมาก พร้อมทีมวิศวกรให้คำปรึกษาเรื่องการเลือกขนาดปั๊มให้เหมาะกับ Flow Rate, Head และลักษณะของเหลวหน้างานจริง ก่อนตัดสินใจเลือกซื้อ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Submersible Pump
Submersible Pump ต่างจากปั๊มไดโว่ทั่วไปหรือไม่
Submersible Pump ทำงานแบบ Dry Run ได้หรือไม่
ควรเลือก Submersible Pump แบบใบพัดชนิดใดสำหรับน้ำเสียที่มีเศษของแข็งปนมาก
Alpha Group มี Submersible Pump ยี่ห้อใดบ้าง
Submersible Pump
Submersible Pump
Submersible Pump
Submersible Pump
Submersible Pump